1. Kinh Trước Khi Giác Ngộ thứ nhất

13. Nhân duyên ở Sāvatthī. “Này các Tỳ khưu, trước khi giác ngộ, khi chưa chánh đẳng giác, trong khi còn là Bồ-tát, Ta đã có suy nghĩ này: ‘Cái gì là vị ngọt của mắt, cái gì là sự nguy hại, cái gì là sự xuất ly? Cái gì là vị ngọt của tai... này... của mũi... của lưỡi... của thân... Cái gì là vị ngọt của ý, cái gì là sự nguy hại, cái gì là sự xuất ly?’ Này các Tỳ khưu, đối với Ta, đã có suy nghĩ này: ‘Do duyên con mắt mà sanh khởi lạc và hỷ nào, đây là vị ngọt của mắt. Việc con mắt là vô thường, khổ, có bản chất biến hoại, đây là sự nguy hại của mắt. Việc điều phục dục tham, đoạn trừ dục tham ở nơi mắt, đây là sự xuất ly đối với mắt. Do duyên cái tai... này... Do duyên cái mũi... này... Do duyên cái lưỡi mà sanh khởi lạc và hỷ nào, đây là vị ngọt của lưỡi. Việc cái lưỡi là vô thường, khổ, có bản chất biến hoại, đây là sự nguy hại của lưỡi. Việc điều phục dục tham, đoạn trừ dục tham ở nơi lưỡi, đây là sự xuất ly đối với lưỡi. Do duyên cái thân... này... Do duyên cái ý mà sanh khởi lạc và hỷ nào, đây là vị ngọt của ý. Việc cái ý là vô thường, khổ, có bản chất biến hoại, đây là sự nguy hại của ý. Việc điều phục dục tham, đoạn trừ dục tham ở nơi ý, đây là sự xuất ly đối với ý.’”

“Này các Tỳ khưu, trong khi chừng nào Ta chưa thắng tri như thật về vị ngọt là vị ngọt, sự nguy hại là sự nguy hại, sự xuất ly là sự xuất ly của sáu nội xứ này như vậy, thì chừng đó, này các Tỳ khưu, Ta chưa xác nhận rằng: ‘Ta đã chánh đẳng giác tuệ giác vô thượng’ trong thế gian gồm có chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng sanh gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người. Và này các Tỳ khưu, khi nào Ta đã thắng tri như thật về vị ngọt là vị ngọt, sự nguy hại là sự nguy hại, sự xuất ly là sự xuất ly của sáu nội xứ này như vậy, bấy giờ, này các Tỳ khưu, Ta đã xác nhận rằng: ‘Ta đã chánh đẳng giác tuệ giác vô thượng’ trong thế gian gồm có chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng sanh gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người. Và tri kiến đã sanh khởi nơi Ta: ‘Sự giải thoát của Ta là bất động, đây là đời sống cuối cùng, nay không còn tái sanh nữa.’” (Kinh thứ nhất).

“Này các Tỳ khưu, trong khi chừng nào Ta chưa thắng tri như thật về vị ngọt là vị ngọt, sự nguy hại là sự nguy hại, sự xuất ly là sự xuất ly của sáu ngoại xứ này như vậy, thì chừng đó, này các Tỳ khưu, Ta chưa xác nhận rằng: ‘Ta đã chánh đẳng giác tuệ giác vô thượng’ trong thế gian gồm có chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng sanh gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người. Và này các Tỳ khưu, khi nào Ta đã thắng tri như thật về vị ngọt là vị ngọt, sự nguy hại là sự nguy hại, sự xuất ly là sự xuất ly của sáu ngoại xứ này như vậy, bấy giờ, này các Tỳ khưu, Ta đã xác nhận rằng: ‘Ta đã chánh đẳng giác tuệ giác vô thượng’ trong thế gian gồm có chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng sanh gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người. Và tri kiến đã sanh khởi nơi Ta: ‘Sự giải thoát của Ta là bất động, đây là đời sống cuối cùng, nay không còn tái sanh nữa.’” (Kinh thứ hai).