- Saṁyutta Nikāya 3.15
- 2. Dutiyavagga
Bản dịch
SN 3.15 — Kinh Trận Chiến Thứ Hai
Dutiyasaṅgāmasutta
5. Kinh Trận Chiến Thứ Hai
126. Bấy giờ, vua xứ Māgadha (Ma-kiệt-đà) là Ajātasattu (A-xà-thế), con trai của hoàng hậu Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến làng Kāsi để tấn công vua Pasenadi (Ba-tư-nặc) xứ Kosala. Vua Pasenadi xứ Kosala đã nghe được rằng: ‘Nghe nói vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến làng Kāsi để tấn công ta.’ Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã nghênh chiến vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, tại làng Kāsi. Bấy giờ, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, và vua Pasenadi xứ Kosala đã giao chiến. Trong trận chiến ấy, vua Pasenadi xứ Kosala đã đánh bại vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, và đã bắt sống ông ta. Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala khởi lên suy nghĩ này: ‘Mặc dù vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, đã tấn công ta là người không gây hấn, nhưng ông ta lại là cháu của ta. Hay là ta, sau khi tịch thu toàn bộ tượng binh, toàn bộ kỵ binh, toàn bộ xa binh, và toàn bộ bộ binh của vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sẽ thả ông ta đi trong khi vẫn còn sống.’
Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala, sau khi tịch thu toàn bộ tượng binh, toàn bộ kỵ binh, toàn bộ xa binh, và toàn bộ bộ binh của vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, đã thả ông ta đi trong khi vẫn còn sống.
Bấy giờ, một số đông các vị tỳ khưu, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào thành Sāvatthī (Xá-vệ) để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, dùng bữa xong, trở về từ nơi khất thực, các vị ấy đã đi đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các vị tỳ khưu ấy đã bạch với Thế Tôn điều này:
‘Bạch Thế Tôn, ở đây, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến làng Kāsi để tấn công vua Pasenadi xứ Kosala. Bạch Thế Tôn, vua Pasenadi xứ Kosala đã nghe được rằng: ‘Nghe nói vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến làng Kāsi để tấn công ta.’ Bạch Thế Tôn, bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã nghênh chiến vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, tại làng Kāsi. Bạch Thế Tôn, bấy giờ, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, và vua Pasenadi xứ Kosala đã giao chiến. Bạch Thế Tôn, trong trận chiến ấy, vua Pasenadi xứ Kosala đã đánh bại vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, và đã bắt sống ông ta. Bạch Thế Tôn, bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala khởi lên suy nghĩ này: ‘Mặc dù vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, đã tấn công ta là người không gây hấn, nhưng ông ta lại là cháu của ta. Hay là ta, sau khi tịch thu toàn bộ tượng binh, toàn bộ kỵ binh, toàn bộ xa binh, và toàn bộ bộ binh của vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sẽ thả ông ta đi trong khi vẫn còn sống.’
‘Bạch Thế Tôn, bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala, sau khi tịch thu toàn bộ tượng binh, toàn bộ kỵ binh, toàn bộ xa binh, và toàn bộ bộ binh của vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, đã thả ông ta đi trong khi vẫn còn sống.’ Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã nói lên những bài kệ này:
‘Người ta cướp đoạt, khi còn có thể; Và khi bị người khác cướp đoạt, kẻ bị cướp đoạt lại cướp đoạt lại.’
‘Kẻ ngu phu si cho là tốt đẹp, khi điều ác chưa chín muồi; Và khi điều ác chín muồi, bấy giờ kẻ ngu phu si gặp phải đau khổ.’
‘Kẻ sát hại sẽ gặp kẻ sát hại, người chiến thắng sẽ gặp kẻ chinh phục; Kẻ mắng nhiếc sẽ bị mắng nhiếc, và kẻ gây phẫn nộ sẽ gặp người gây phẫn nộ; Rồi do nghiệp quả xoay vần, kẻ cướp đoạt lại bị cướp đoạt.’
Bản dịch: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
- Linked Discourses 3.15
- 2. Childless
Battle (2nd)
5. Kinh Trận Chiến Thứ Hai
Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṁ senaṁ sannayhitvā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ abbhuyyāsi yena kāsi. Assosi kho rājā pasenadi kosalo: “rājā kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṁ senaṁ sannayhitvā mamaṁ abbhuyyāto yena kāsī”ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo caturaṅginiṁ senaṁ sannayhitvā rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ paccuyyāsi yena kāsi. Atha kho rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṁ. Tasmiṁ kho pana saṅgāme rājā pasenadi kosalo rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ parājesi, jīvaggāhañca naṁ aggahesi.
Atha kho rañño pasenadissa kosalassa etadahosi: “kiñcāpi kho myāyaṁ rājā māgadho ajātasattu vedehiputto adubbhantassa dubbhati, atha ca pana me bhāgineyyo hoti. Yannūnāhaṁ rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṁ hatthikāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ assakāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ rathakāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ pattikāyaṁ pariyādiyitvā jīvantameva naṁ osajjeyyan”ti.
Then King Ajātasattu of Magadha, son of the princess of Videha, mobilized an army of four divisions and marched to Kāsi to attack King Pasenadi of Kosala. When King Pasenadi heard of this, he mobilized an army of four divisions and marched to Kāsi to defend it against Ajātasattu. Then the two kings met in battle. And in that battle Pasenadi defeated Ajātasattu and captured him alive.
Then King Pasenadi thought, “Even though I’ve never betrayed this King Ajātasattu, he betrayed me. Still, he is my nephew. Now that I’ve vanquished all of Ajātasattu’s elephant troops, cavalry, chariots, and infantry, why don’t I let him loose with just his life?”
126. Bấy giờ, vua xứ Māgadha (Ma-kiệt-đà) là Ajātasattu (A-xà-thế), con trai của hoàng hậu Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến làng Kāsi để tấn công vua Pasenadi (Ba-tư-nặc) xứ Kosala. Vua Pasenadi xứ Kosala đã nghe được rằng: ‘Nghe nói vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến làng Kāsi để tấn công ta.’ Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã nghênh chiến vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, tại làng Kāsi. Bấy giờ, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, và vua Pasenadi xứ Kosala đã giao chiến. Trong trận chiến ấy, vua Pasenadi xứ Kosala đã đánh bại vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, và đã bắt sống ông ta. Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala khởi lên suy nghĩ này: ‘Mặc dù vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, đã tấn công ta là người không gây hấn, nhưng ông ta lại là cháu của ta. Hay là ta, sau khi tịch thu toàn bộ tượng binh, toàn bộ kỵ binh, toàn bộ xa binh, và toàn bộ bộ binh của vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sẽ thả ông ta đi trong khi vẫn còn sống.’
Atha kho rājā pasenadi kosalo rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṁ hatthikāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ assakāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ rathakāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ pattikāyaṁ pariyādiyitvā jīvantameva naṁ osajji.
And that’s what he did.
Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala, sau khi tịch thu toàn bộ tượng binh, toàn bộ kỵ binh, toàn bộ xa binh, và toàn bộ bộ binh của vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, đã thả ông ta đi trong khi vẫn còn sống.
Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pavisiṁsu. Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
Then several mendicants … told the Buddha what had happened.
Bấy giờ, một số đông các vị tỳ khưu, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào thành Sāvatthī (Xá-vệ) để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, dùng bữa xong, trở về từ nơi khất thực, các vị ấy đã đi đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các vị tỳ khưu ấy đã bạch với Thế Tôn điều này:
“Idha, bhante, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṁ senaṁ sannayhitvā rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ abbhuyyāsi yena kāsi. Assosi kho, bhante, rājā pasenadi kosalo: ‘rājā kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṁ senaṁ sannayhitvā mamaṁ abbhuyyāto yena kāsī’ti. Atha kho, bhante, rājā pasenadi kosalo caturaṅginiṁ senaṁ sannayhitvā rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ paccuyyāsi yena kāsi. Atha kho, bhante, rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṁ. Tasmiṁ kho pana, bhante, saṅgāme rājā pasenadi kosalo rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ parājesi, jīvaggāhañca naṁ aggahesi. Atha kho, bhante, rañño pasenadissa kosalassa etadahosi: ‘kiñcāpi kho myāyaṁ rājā māgadho ajātasattu vedehiputto adubbhantassa dubbhati, atha ca pana me bhāgineyyo hoti. Yannūnāhaṁ rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṁ hatthikāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ assakāyaṁ sabbaṁ rathakāyaṁ sabbaṁ pattikāyaṁ pariyādiyitvā jīvantameva naṁ osajjeyyan’”ti.
‘Bạch Thế Tôn, ở đây, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến làng Kāsi để tấn công vua Pasenadi xứ Kosala. Bạch Thế Tôn, vua Pasenadi xứ Kosala đã nghe được rằng: ‘Nghe nói vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến làng Kāsi để tấn công ta.’ Bạch Thế Tôn, bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã nghênh chiến vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, tại làng Kāsi. Bạch Thế Tôn, bấy giờ, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, và vua Pasenadi xứ Kosala đã giao chiến. Bạch Thế Tôn, trong trận chiến ấy, vua Pasenadi xứ Kosala đã đánh bại vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, và đã bắt sống ông ta. Bạch Thế Tôn, bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala khởi lên suy nghĩ này: ‘Mặc dù vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, đã tấn công ta là người không gây hấn, nhưng ông ta lại là cháu của ta. Hay là ta, sau khi tịch thu toàn bộ tượng binh, toàn bộ kỵ binh, toàn bộ xa binh, và toàn bộ bộ binh của vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sẽ thả ông ta đi trong khi vẫn còn sống.’
“Atha kho, bhante, rājā pasenadi kosalo rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṁ hatthikāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ assakāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ rathakāyaṁ pariyādiyitvā sabbaṁ pattikāyaṁ pariyādiyitvā jīvantameva naṁ osajjī”ti.
Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imā gāthāyo abhāsi:
Then, understanding this matter, on that occasion the Buddha recited these verses:
‘Bạch Thế Tôn, bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala, sau khi tịch thu toàn bộ tượng binh, toàn bộ kỵ binh, toàn bộ xa binh, và toàn bộ bộ binh của vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, đã thả ông ta đi trong khi vẫn còn sống.’ Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã nói lên những bài kệ này:
“Vilumpateva puriso, yāvassa upakappati; Yadā caññe vilumpanti, so vilutto viluppati.
“A man goes on plundering as long as it serves his ends. But as soon as others plunder him, the plunderer is plundered.
‘Người ta cướp đoạt, khi còn có thể; Và khi bị người khác cướp đoạt, kẻ bị cướp đoạt lại cướp đoạt lại.’
Ṭhānañhi maññati bālo, yāva pāpaṁ na paccati; Yadā ca paccati pāpaṁ, atha dukkhaṁ nigacchati.
For the fool thinks they’re on solid ground, so long as their wickedness has not ripened. But as soon as that wickedness ripens, they fall into suffering.
‘Kẻ ngu phu si cho là tốt đẹp, khi điều ác chưa chín muồi; Và khi điều ác chín muồi, bấy giờ kẻ ngu phu si gặp phải đau khổ.’
Hantā labhati hantāraṁ, jetāraṁ labhate jayaṁ; Akkosako ca akkosaṁ, rosetārañca rosako; Atha kammavivaṭṭena, so vilutto viluppatī”ti.
A killer creates a killer; a conqueror creates a conqueror; an abuser creates abuse, and a bully creates a bully. And so as deeds unfold the plunderer is plundered.”
‘Kẻ sát hại sẽ gặp kẻ sát hại, người chiến thắng sẽ gặp kẻ chinh phục; Kẻ mắng nhiếc sẽ bị mắng nhiếc, và kẻ gây phẫn nộ sẽ gặp người gây phẫn nộ; Rồi do nghiệp quả xoay vần, kẻ cướp đoạt lại bị cướp đoạt.’