3. Kinh Upakkilesa (Phiền não)

23. “Này các Tỳ khưu, có năm cấu uế này của vàng, do những cấu uế này mà vàng bị ô nhiễm thì không mềm mại, không dễ chế tác, không sáng chói, lại giòn, và không thích hợp tốt cho việc chế tác. Năm điều là gì? Sắt, đồng, thiếc, chì, bạc – Này các Tỳ khưu, đây là năm cấu uế của vàng, do những cấu uế này mà vàng bị ô nhiễm thì không mềm mại, không dễ chế tác, không sáng chói, lại giòn, và không thích hợp tốt cho việc chế tác. Và này các Tỳ khưu, khi vàng được giải thoát khỏi năm cấu uế này, thì vàng ấy trở nên mềm mại, dễ chế tác, sáng chói, không giòn, và thích hợp tốt cho việc chế tác. Người ấy mong muốn bất cứ loại trang sức nào – dù là nhẫn, dù là hoa tai, dù là vòng cổ, dù là vòng hoa vàng – nó đều có thể hoàn thành mục đích ấy.

“Cũng vậy, này các Tỳ khưu, có năm cấu uế này của tâm, do những cấu uế này mà tâm bị ô nhiễm thì không mềm mại, không dễ sử dụng, không sáng chói, lại dễ vỡ, và không định tĩnh tốt đẹp để đoạn tận các lậu hoặc. Năm điều là gì? Dục tham, sân, hôn trầm thụy miên, trạo cử hối quá, nghi – Này các Tỳ khưu, đây là năm cấu uế của tâm, do những cấu uế này mà tâm bị ô nhiễm thì không mềm mại, không dễ sử dụng, không sáng chói, lại dễ vỡ, và không định tĩnh tốt đẹp để đoạn tận các lậu hoặc. Và này các Tỳ khưu, khi tâm được giải thoát khỏi năm cấu uế này, thì tâm ấy trở nên mềm mại, dễ sử dụng, sáng chói, không dễ vỡ, và định tĩnh tốt đẹp để đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy hướng tâm đến bất cứ pháp nào cần được chứng ngộ bằng thắng trí để chứng ngộ bằng thắng trí, thì ngay tại đó, khi có cơ sở, vị ấy đạt đến khả năng chứng ngộ.

“Vị ấy nếu mong muốn: ‘Ta có thể trải nghiệm các loại thần thông đa dạng – từ một người, ta có thể biến thành nhiều người; từ nhiều người, ta có thể biến thành một người; ta có thể hiện ra, ẩn đi; ta có thể đi xuyên tường, xuyên thành, xuyên núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; ta có thể trồi lên lặn xuống trong đất, như ở trong nước; ta có thể đi trên nước không bị chìm, như đi trên đất liền; ta có thể đi trong hư không trong tư thế ngồi kiết-già, như loài chim có cánh; ta có thể chạm và xoa mặt trăng mặt trời, những vật có đại thần lực, đại oai lực như vậy, bằng bàn tay; ta có thể dùng thân làm chủ cho đến cõi Phạm Thiên’, thì khi có nhân duyên (căn bản), vị ấy đạt đến khả năng chứng ngộ ngay tại những nơi ấy.

“Vị ấy nếu mong muốn: ‘Với thiên nhĩ giới thanh tịnh, vượt ngoài tai của loài người, ta có thể nghe được cả hai loại âm thanh – của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần’, thì khi có nhân duyên (căn bản), vị ấy đạt đến khả năng chứng ngộ ngay tại những nơi ấy.

“Vị ấy nếu mong muốn: ‘Với tâm của mình, ta có thể biết rõ tâm của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác – ta có thể biết tâm có tham là tâm có tham, hoặc tâm không tham là tâm không tham; biết tâm có sân là tâm có sân, hoặc tâm không sân là tâm không sân; biết tâm có si là tâm có si, hoặc tâm không si là tâm không si; biết tâm co rút là tâm co rút, hoặc tâm tán loạn là tâm tán loạn; biết tâm quảng đại là tâm quảng đại, hoặc tâm không quảng đại là tâm không quảng đại; biết tâm hữu thượng là tâm hữu thượng, hoặc tâm vô thượng là tâm vô thượng; biết tâm có định là tâm có định, hoặc tâm không định là tâm không định; biết tâm giải thoát là tâm giải thoát, hoặc tâm không giải thoát là tâm không giải thoát’, thì khi có nhân duyên (căn bản), vị ấy đạt đến khả năng chứng ngộ ngay tại những nơi ấy.

“Vị ấy nếu mong muốn: ‘Ta có thể nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, cụ thể là – một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời; nhớ lại nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành, nhiều kiếp thành hoại – ở nơi kia, ta có tên như vậy, dòng họ như vậy, dung sắc như vậy, thức ăn như vậy, trải nghiệm khổ lạc như vậy, tuổi thọ như vậy. Sau khi chết ở đó, ta sanh ra ở nơi nọ; ở đó ta cũng có tên như vậy, dòng họ như vậy, dung sắc như vậy, thức ăn như vậy, trải nghiệm khổ lạc như vậy, tuổi thọ như vậy. Sau khi chết ở đó, ta được sanh ra ở đây. Như vậy, ta có thể nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các chi tiết và đặc điểm của chúng’, thì khi có nhân duyên (căn bản), vị ấy đạt đến khả năng chứng ngộ ngay tại những nơi ấy.

“Vị ấy nếu mong muốn: ‘Với thiên nhãn thanh tịnh, vượt ngoài mắt người, ta có thể thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh; hèn hạ, cao sang; xinh đẹp, xấu xí; đi đến thiện thú, đi đến ác thú; ta có thể biết rõ chúng sanh đi theo nghiệp của họ – Này các bạn, những chúng sanh này đã thành tựu thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ hành động theo tà kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn này các bạn, những chúng sanh này đã thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ hành động theo chánh kiến; sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào thiện thú, thiên giới. Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, vượt ngoài mắt người, ta có thể thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh; hèn hạ, cao sang; xinh đẹp, xấu xí; đi đến thiện thú, đi đến ác thú; ta có thể biết rõ chúng sanh đi theo nghiệp của họ’, thì khi có nhân duyên (căn bản), vị ấy đạt đến khả năng chứng ngộ ngay tại những nơi ấy.

“Vị ấy nếu mong muốn: ‘Do sự đoạn tận các lậu hoặc, ta có thể tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc’, thì khi có nhân duyên (căn bản), vị ấy đạt đến khả năng chứng ngộ ngay tại những nơi ấy.” Kinh thứ ba.