3. Kinh Venāgapura

64. Một thời, Thế Tôn đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu, Ngài đã đi đến một ngôi làng Bà la môn của xứ Kosala tên là Venāgapura. Các vị Bà la môn và gia chủ ở Venāgapura đã nghe rằng: ‘Này quý vị, nghe nói Sa-môn Gotama, là con trai của dòng họ Sakya, đã xuất gia từ dòng họ Sakya, đã đến Venāgapura. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama ấy được truyền đi như sau: “Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.” Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết về thế giới này cùng với cõi trời, cõi Ma vương, cõi Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn và Bà la môn, cùng với các loài chư thiên và loài người. Ngài thuyết giảng giáo pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn tự; Ngài trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Thật tốt lành thay, được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.’

Rồi các vị Bà la môn và gia chủ ở Venāgapura đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, một số người đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên, một số người cùng với Thế Tôn nói lời chào hỏi thân mật, sau khi trao đổi những lời nói đáng ghi nhớ, thân mật, họ ngồi xuống một bên, một số người chắp tay hướng về phía Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên, một số người xưng tên và họ rồi ngồi xuống một bên, một số người im lặng rồi ngồi xuống một bên. Khi đang ngồi một bên, vị Bà la môn Vacchagotta người làng Venāgapura đã bạch với Thế Tôn điều này:

“Thật là hy hữu, thưa Tôn giả Gotama! Thật là vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Các căn của Tôn giả Gotama thật là trong sáng, màu da thật là thanh tịnh, trong sạch! Ví như, thưa Tôn giả Gotama, trái táo dại mùa thu chín muồi, thật thanh tịnh, trong sạch; cũng vậy, các căn của Tôn giả Gotama thật trong sáng, màu da thật thanh tịnh, trong sạch. Ví như, thưa Tôn giả Gotama, trái thốt nốt chín vừa rụng khỏi cuống, thật thanh tịnh, trong sạch; cũng vậy, các căn của Tôn giả Gotama thật trong sáng, màu da thật thanh tịnh, trong sạch. Ví như, thưa Tôn giả Gotama, một đồng tiền vàng Diêm-phù-đàn, do người thợ vàng khéo léo hay con của người thợ vàng tài ba chế tác, được nung kỹ trong lò, đặt trên tấm vải màu vàng nhạt, nó chiếu sáng, rực rỡ, và chói lọi; cũng vậy, các căn của Tôn giả Gotama thật trong sáng, màu da thật thanh tịnh, trong sạch. Thưa Tôn giả Gotama, những loại giường cao và giường lớn như sau: ghế dài, ngai, thảm lông dài, thảm len nhiều màu, thảm len trắng, thảm len thêu hoa, nệm bông gòn, thảm len thêu hình sư tử, cọp, thảm len có lông hai bên, thảm len có lông một bên, thảm có đính vàng bạc châu báu, thảm lụa có đính châu báu, thảm len đủ cho mười sáu vũ nữ đứng múa, tấm trải lưng voi, tấm trải lưng ngựa, tấm trải trên xe, tấm trải làm bằng da sơn dương, tấm trải quý làm bằng da linh dương, có lọng che màu đỏ bên trên, có gối màu đỏ ở hai đầu. Chắc hẳn Tôn giả Gotama có thể tùy ý muốn, không khó khăn, không mệt nhọc, mà có được những loại giường cao và giường lớn như vậy phải không?”

“Này Bà-la-môn, những loại giường cao và giường lớn ấy, như là: ghế dài, ngai, thảm lông dài, thảm len nhiều màu, thảm len trắng, thảm len thêu hoa, nệm bông gòn, thảm len thêu hình sư tử, cọp, thảm len có lông hai bên, thảm len có lông một bên, thảm có đính vàng bạc châu báu, thảm lụa có đính châu báu, thảm len đủ cho mười sáu vũ nữ đứng múa, tấm trải lưng voi, tấm trải lưng ngựa, tấm trải trên xe, tấm trải làm bằng da sơn dương, tấm trải quý làm bằng da linh dương, có lọng che màu đỏ bên trên, có gối màu đỏ ở hai đầu. Những thứ ấy, người xuất gia khó có được, và dù có được cũng không được phép dùng.”

“Này Bà-la-môn, có ba loại giường cao và giường lớn này, mà Ta hiện nay có thể tùy ý muốn, không khó khăn, không mệt nhọc mà có được. Thế nào là ba? Giường cao và giường lớn thuộc cõi trời, giường cao và giường lớn thuộc cõi Phạm thiên, giường cao và giường lớn thuộc bậc Thánh. Này Bà-la-môn, đây là ba loại giường cao và giường lớn mà Ta hiện nay có thể tùy ý muốn, không khó khăn, không mệt nhọc mà có được.”

“Thưa Tôn giả Gotama, thế nào là giường cao và giường lớn thuộc cõi trời mà Tôn giả hiện nay có thể tùy ý muốn, không khó khăn, không mệt nhọc mà có được?” “Này Bà-la-môn, ở đây, Ta trú ngụ gần một làng hay một thị trấn nào đó. Vào buổi sáng, Ta đắp y, mang bát, vào làng hay thị trấn ấy để khất thực. Sau bữa ăn, khi đã đi khất thực về, Ta đi vào một khu rừng. Ở đấy, Ta nhặt bất cứ cỏ hay lá cây nào có được, gom chúng lại một chỗ, rồi ngồi xuống, xếp bằng kiết-già, giữ thân ngay thẳng, an trú chánh niệm trước mặt. Ta ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ; do diệt tầm và tứ, Ta chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm; do ly hỷ, Ta trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú’, chứng và trú Thiền thứ ba; do xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, Ta chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này Bà-la-môn, khi ở trong trạng thái như vậy, nếu Ta đi kinh hành, thì lúc ấy, sự kinh hành của Ta là sự kinh hành của cõi trời. Này Bà-la-môn, khi ở trong trạng thái như vậy, nếu Ta đứng, thì lúc ấy, chỗ đứng của Ta là chỗ đứng của cõi trời. Này Bà-la-môn, khi ở trong trạng thái như vậy, nếu Ta ngồi, thì lúc ấy, chỗ ngồi của Ta là chỗ ngồi của cõi trời. Này Bà-la-môn, khi ở trong trạng thái như vậy, nếu Ta nằm, thì lúc ấy, chỗ nằm của Ta là giường cao và giường lớn của cõi trời. Này Bà-la-môn, đây chính là giường cao và giường lớn thuộc cõi trời mà Ta hiện nay có thể tùy ý muốn, không khó khăn, không mệt nhọc mà có được.”

“Thật là hy hữu, thưa Tôn giả Gotama! Thật là vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Ngoài Tôn giả Gotama ra, còn có ai khác có thể tùy ý muốn, không khó khăn, không mệt nhọc mà có được loại giường cao và giường lớn thuộc cõi trời như vậy!”

“Thưa Tôn giả Gotama, thế nào là giường nằm cao sang và tuyệt hảo thuộc cõi Phạm thiên, mà Tôn giả Gotama hiện nay có được theo ý muốn, có được không khó khăn, có được không phiền muộn?” “Này Bà-la-môn, ở đây, ta nương vào một ngôi làng hay một thị trấn nào đó để an trú. Vào buổi sáng, ta đắp y, mang y bát, rồi đi vào chính ngôi làng hay thị trấn ấy để khất thực. Sau bữa ăn, khi đã đi khất thực về, ta đi vào rừng. Ở đó, có những loại cỏ hay lá cây nào, ta gom chúng lại một chỗ, rồi ngồi kiết-già, giữ thân ngay thẳng, an trú chánh niệm trước mặt. Ta an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Cứ như thế, trên, dưới, ngang, khắp tất cả, cùng khắp thế giới, ta an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, vô lượng, không hận, không sân. Với tâm câu hữu với bi... v.v... với tâm câu hữu với hỷ... v.v... với tâm câu hữu với xả, ta an trú biến mãn một phương, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Cứ như thế, trên, dưới, ngang, khắp tất cả, cùng khắp thế giới, ta an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, vô lượng, không hận, không sân. Này Bà-la-môn, nếu ta, trong trạng thái như vậy, đi kinh hành, thì vào lúc ấy, sự kinh hành đó của ta là sự kinh hành của Phạm thiên. Này Bà-la-môn, nếu ta, trong trạng thái như vậy, đứng... v.v... ngồi... v.v... nằm xuống, thì vào lúc ấy, đó chính là giường nằm cao sang và tuyệt hảo thuộc cõi Phạm thiên của ta. Này Bà-la-môn, đây chính là giường nằm cao sang và tuyệt hảo thuộc cõi Phạm thiên, mà ta hiện nay có được theo ý muốn, có được không khó khăn, có được không phiền muộn.”

“Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama, thật hy hữu, thưa Tôn giả Gotama! Ngoài Tôn giả Gotama ra, còn ai khác có thể có được giường nằm cao sang và tuyệt hảo thuộc cõi Phạm thiên như vậy, có được theo ý muốn, có được không khó khăn, có được không phiền muộn!”

“Thưa Tôn giả Gotama, thế nào là giường nằm cao sang và tuyệt hảo của bậc Thánh, mà Tôn giả Gotama hiện nay có được theo ý muốn, có được không khó khăn, có được không phiền muộn?” “Này Bà-la-môn, ở đây, ta nương vào một ngôi làng hay một thị trấn nào đó để an trú. Vào buổi sáng, ta đắp y, mang y bát, rồi đi vào chính ngôi làng hay thị trấn ấy để khất thực. Sau bữa ăn, khi đã đi khất thực về, ta đi vào rừng. Ở đó, có những loại cỏ hay lá cây nào, ta gom chúng lại một chỗ, rồi ngồi kiết-già, giữ thân ngay thẳng, an trú chánh niệm trước mặt. Ta biết như sau: ‘Tham của ta đã được đoạn trừ, đã được cắt tận gốc rễ, đã được làm như thân cây ta-la, đã được làm cho không thể hiện hữu, không thể sanh khởi trong tương lai; sân của ta đã được đoạn trừ, đã được cắt tận gốc rễ, đã được làm như thân cây ta-la, đã được làm cho không thể hiện hữu, không thể sanh khởi trong tương lai; si của ta đã được đoạn trừ, đã được cắt tận gốc rễ, đã được làm như thân cây ta-la, đã được làm cho không thể hiện hữu, không thể sanh khởi trong tương lai’. Này Bà-la-môn, nếu ta, trong trạng thái như vậy, đi kinh hành, thì vào lúc ấy, sự kinh hành đó của ta là sự kinh hành của bậc Thánh. Này Bà-la-môn, nếu ta, trong trạng thái như vậy, đứng... v.v... ngồi... v.v... nằm xuống, thì vào lúc ấy, đó chính là giường nằm cao sang và tuyệt hảo của bậc Thánh của ta. Này Bà-la-môn, đây chính là giường nằm cao sang và tuyệt hảo của bậc Thánh, mà ta hiện nay có được theo ý muốn, có được không khó khăn, có được không phiền muộn.”

“Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama, thật hy hữu, thưa Tôn giả Gotama! Ngoài Tôn giả Gotama ra, còn ai khác có thể có được giường nằm cao sang và tuyệt hảo của bậc Thánh như vậy, có được theo ý muốn, có được không khó khăn, có được không phiền muộn!”

“Thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Gotama, thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, cũng giống như người ta lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay cầm ngọn đèn dầu trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama trình bày bằng nhiều phương tiện. Chúng con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỳ-khưu Tăng. Mong Tôn giả Gotama ghi nhận chúng con là những cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.”