Bản dịch
25. Dutiyavagga
306Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ-kheo, do pháp ấy, các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi, và các pháp bất thiện đã sanh đi đến tăng trưởng, quảng đại, này các Tỷ-kheo, như tà kiến. Với người có tà kiến, này các Tỷ-kheo, các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi, và các pháp bất thiện đã sanh đi đến tăng trưởng, quảng đại.
307Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ-kheo, do pháp ấy, các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi, và các pháp thiện đã sanh đi đến tăng trưởng, quảng đại, này các Tỷ-kheo, như chánh kiến. Với người có chánh kiến, này các Tỷ-kheo, các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi, và các pháp thiện đã sanh đi đến tăng trưởng, quảng đại.
308Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ-kheo, do pháp ấy, các pháp thiện chưa sanh không sanh khởi, và các pháp thiện đã sanh bị đoạn diệt, này các Tỷ-kheo, như tà kiến. Với người có tà kiến, này các Tỷ-kheo, các pháp thiện chưa sanh không sanh khởi, và các pháp thiện đã sanh bị đoạn diệt.
309Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ-kheo, do pháp ấy, các pháp bất thiện chưa sanh không sanh khởi, và các pháp bất thiện đã sanh bị đoạn diệt, này các Tỷ-kheo, như chánh kiến. Với người có chánh kiến, này các Tỷ-kheo, các pháp bất thiện chưa sanh không sanh khởi, và các pháp bất thiện đã sanh bị đoạn diệt.
310Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ-kheo, do pháp ấy, tà kiến chưa sanh được sanh khởi, hay tà kiến đã sanh đi đến tăng trưởng, này các Tỷ-kheo, như không như lý tác ý. Do không như lý tác ý, này các Tỷ-kheo, tà kiến chưa sanh được sanh khởi, hay tà kiến đã sanh được tăng trưởng.
311Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ-kheo, do pháp ấy, chánh kiến chưa sanh được sanh khởi, hay chánh kiến đã sanh được tăng trưởng, này các Tỷ-kheo, như như lý tác ý. Do như lý tác ý, này các Tỷ-kheo, chánh kiến chưa sanh được sanh khởi, hay chánh kiến đã sanh được tăng trưởng.
312Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ-kheo, do pháp ấy, các chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, này các Tỷ-kheo, như tà kiến. Các chúng sanh có đầy đủ tà kiến, này các Tỷ-kheo, sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
313Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ-kheo, do pháp ấy, các chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào cõi lành, cõi Trời, cõi đời này, này các Tỷ-kheo, như chánh kiến. Các chúng sanh có đầy đủ chánh kiến, này các Tỷ-kheo, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên cõi lành, cõi Trời, cõi đời này.
314Ðối với người có tà kiến, này các Tỷ-kheo, phàm mọi thân hành hoàn toàn được thực hiện, được chấp nhận theo tà kiến, phàm mọi khẩu hành… phàm mọi ý hành hoàn toàn được thực hiện, được chấp nhận theo tà kiến, phàm có tư tâm sở nào, phàm có quyết định nào, phàm có ước nguyện nào, và phàm có các hành nào, tất cả pháp ấy đưa đến không khả lạc, không khả hỷ, không khả ý, đưa đến bất hạnh, đau khổ. Vì cớ sao? Vì tánh ác của tà kiến, này các Tỷ-kheo.
Ví như, này các Tỷ-kheo, hột giống cây nimba, hay hột giống cây Kosàtaki (một loại cây leo), hay hột giống cây mướp đắng, được gieo vào đất ướt. Phàm vị gì nó lấy lên từ đất, phàm vị gì nó lấy lên từ nước, tất cả vị ấy đều đưa đến tánh đắng, tánh cay, tánh không lạc của nó. Vì cớ sao? Vì tánh ác của hột giống, này các Tỷ-kheo.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với người có tà kiến, này các Tỷ-kheo, phàm mọi thân hành… Vì tánh ác của tà kiến, này các Tỷ-kheo.
315Ðối với người có chánh kiến, này các Tỷ-kheo, phàm mọi thân hành hoàn toàn được thực hiện, được chấp nhận theo chánh kiến, phàm mọi khẩu hành… phàm mọi ý hành hoàn toàn được thực hiện, được chấp nhận theo chánh kiến, phàm có tư tâm sở nào, phàm có quyết định nào, phàm có ước nguyện nào, và phàm có các hành nào, tất cả pháp ấy đưa đến khả lạc, khả hỷ, khả ý, đưa đến hạnh phúc, an lạc. Vì cớ sao? Vì tánh hiền thiện của chánh kiến, này các Tỷ-kheo.
Ví như, này các Tỷ-kheo, hột giống cây mía, hay hột giống cây lúa, hay hột giống cây nho được gieo vào đất ướt. Phàm vị gì nó lấy lên từ đất, phàm vị gì nó lấy lên từ nước, tất cả vị ấy đều đưa đến tánh ngọt, thích ý, tánh ngon ngọt của nó. Vì cớ sao? Vì tánh hiền thiện của hột giống.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với người có chánh kiến, này các Tỷ-kheo, phàm mọi thân hành… Vì tánh hiền thiện của chánh kiến, này các Tỷ-kheo.
Bản dịch: Thích Minh Châu
Bộ kinh nầy được Hòa thượng Thích Minh Châu dịch từ tạng Pali sang Việt ngữ năm 1976–1977, và được Viện Phật Học Vạn Hạnh, Sài Gòn, ấn hành năm 1980–1981. Trong chương trình phiên dịch và ấn hành Ðại tạng kinh Việt Nam, bộ kinh được hiệu đính thành 4 tập và tái bản năm 1996, qua số thứ tự 21, 22, 23, và 24. These texts have been used with the kind permission of the webmaster of http://www.budsas.net/ Prepared for SuttaCentral by Ayya Vimala.
Pāli: Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · Anh: Bhikkhu Sujato · Việt: Bản dịch AI (OpenTipitaka)
“Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekadhammampi samanupassāmi yena anuppannā vā akusalā dhammā uppajjanti uppannā vā akusalā dhammā bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattanti yathayidaṁ, bhikkhave, micchādiṭṭhi. Micchādiṭṭhikassa, bhikkhave, anuppannā ceva akusalā dhammā uppajjanti uppannā ca akusalā dhammā bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattantī”ti.
“Mendicants, I do not see a single thing that gives rise to unskillful qualities, or, when they have arisen, makes them increase and grow like wrong view. When you have wrong view, unskillful qualities arise or, when they have arisen, they increase and grow.”
298. Này các Tỳ khưu, Ta không thấy một pháp nào khác mà do đó các pháp bất thiện chưa sanh thì sanh khởi, hoặc các pháp bất thiện đã sanh thì đi đến tăng trưởng, quảng đại, như là tà kiến này, này các Tỳ khưu. Này các Tỳ khưu, đối với người có tà kiến, các pháp bất thiện chưa sanh liền sanh khởi, và các pháp bất thiện đã sanh đi đến tăng trưởng, quảng đại.
“Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekadhammampi samanupassāmi yena anuppannā vā kusalā dhammā uppajjanti uppannā vā kusalā dhammā bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattanti yathayidaṁ, bhikkhave, sammādiṭṭhi. Sammādiṭṭhikassa, bhikkhave, anuppannā ceva kusalā dhammā uppajjanti uppannā ca kusalā dhammā bhiyyobhāvāya vepullāya saṁvattantī”ti.
“Mendicants, I do not see a single thing that gives rise to skillful qualities, or, when they have arisen, makes them increase and grow like right view. When you have right view, unarisen skillful qualities arise or, when they have arisen, they increase and grow.”
299. Này các Tỳ khưu, Ta không thấy một pháp nào khác mà do đó các pháp thiện chưa sanh thì sanh khởi, hoặc các pháp thiện đã sanh thì đi đến tăng trưởng, quảng đại, như là chánh kiến này, này các Tỳ khưu. Này các Tỳ khưu, đối với người có chánh kiến, các pháp thiện chưa sanh liền sanh khởi, và các pháp thiện đã sanh đi đến tăng trưởng, quảng đại.
“Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekadhammampi samanupassāmi yena anuppannā vā kusalā dhammā nuppajjanti uppannā vā kusalā dhammā parihāyanti yathayidaṁ, bhikkhave, micchādiṭṭhi. Micchādiṭṭhikassa, bhikkhave, anuppannā ceva kusalā dhammā nuppajjanti uppannā ca kusalā dhammā parihāyantī”ti.
“Mendicants, I do not see a single thing that gives rise to unskillful qualities, or makes skillful qualities decline like wrong view. When you have wrong view, unskillful qualities arise and skillful qualities decline.”
300. Này các tỳ khưu, Ta không thấy một pháp nào khác mà do pháp ấy, các pháp thiện chưa sanh không sanh khởi, và các pháp thiện đã sanh bị đoạn diệt, như là tà kiến này, này các tỳ khưu. Này các tỳ khưu, đối với người có tà kiến, các pháp thiện chưa sanh không sanh khởi, và các pháp thiện đã sanh bị đoạn diệt.
“Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekadhammampi samanupassāmi yena anuppannā vā akusalā dhammā nuppajjanti uppannā vā akusalā dhammā parihāyanti yathayidaṁ, bhikkhave, sammādiṭṭhi. Sammādiṭṭhikassa, bhikkhave, anuppannā ceva akusalā dhammā nuppajjanti uppannā ca akusalā dhammā parihāyantī”ti.
“Mendicants, I do not see a single thing that gives rise to skillful qualities, or makes unskillful qualities decline like right view. When you have right view, skillful qualities arise and unskillful qualities decline.”
301. Này các tỳ khưu, Ta không thấy một pháp nào khác mà do pháp ấy, các pháp bất thiện chưa sanh không sanh khởi, và các pháp bất thiện đã sanh bị đoạn diệt, như là chánh kiến này, này các tỳ khưu. Này các tỳ khưu, đối với người có chánh kiến, các pháp bất thiện chưa sanh không sanh khởi, và các pháp bất thiện đã sanh bị đoạn diệt.
“Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekadhammampi samanupassāmi yena anuppannā vā micchādiṭṭhi uppajjati uppannā vā micchādiṭṭhi pavaḍḍhati yathayidaṁ, bhikkhave, ayonisomanasikāro. Ayoniso, bhikkhave, manasi karoto anuppannā ceva micchādiṭṭhi uppajjati uppannā ca micchādiṭṭhi pavaḍḍhatī”ti.
“Mendicants, I do not see a single thing that gives rise to wrong view, and once arisen, makes it grow like irrational application of mind. When you apply the mind irrationally, wrong view arises, and once arisen it grows.”
302. Này các tỳ khưu, Ta không thấy một pháp nào khác mà do pháp ấy, tà kiến chưa sanh được sanh khởi, và tà kiến đã sanh được tăng trưởng, như là sự tác ý không như lý này, này các tỳ khưu. Này các tỳ khưu, đối với người tác ý không như lý, tà kiến chưa sanh được sanh khởi, và tà kiến đã sanh được tăng trưởng.
“Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekadhammampi samanupassāmi yena anuppannā vā sammādiṭṭhi uppajjati uppannā vā sammādiṭṭhi pavaḍḍhati yathayidaṁ, bhikkhave, yonisomanasikāro. Yoniso, bhikkhave, manasi karoto anuppannā ceva sammādiṭṭhi uppajjati uppannā ca sammādiṭṭhi pavaḍḍhatī”ti.
“Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekadhammampi samanupassāmi yena sattā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ uppajjanti yathayidaṁ, bhikkhave, micchādiṭṭhi.
“Mendicants, I do not see a single thing that gives rise to right view, or, once it has already arisen, makes it grow like rational application of mind. When you apply the mind rationally, right view arises, and once arisen it grows.”
“Mendicants, I do not see a single thing that causes sentient beings to be reborn, when their body breaks up, after death, in a place of loss, a bad place, the underworld, hell like wrong view.
303. Này các tỳ khưu, Ta không thấy một pháp nào khác mà do pháp ấy, chánh kiến chưa sanh được sanh khởi, và chánh kiến đã sanh được tăng trưởng, như là sự tác ý như lý này, này các tỳ khưu. Này các tỳ khưu, đối với người tác ý như lý, chánh kiến chưa sanh được sanh khởi, và chánh kiến đã sanh được tăng trưởng.
304. Này các tỳ khưu, Ta không thấy một pháp nào khác mà do pháp ấy, các chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, như là tà kiến này, này các tỳ khưu. Này các tỳ khưu, các chúng sanh có đầy đủ tà kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
“Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekadhammampi samanupassāmi yena sattā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ uppajjanti yathayidaṁ, bhikkhave, sammādiṭṭhi. Sammādiṭṭhiyā, bhikkhave, samannāgatā sattā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ uppajjantī”ti.
“Mendicants, I do not see a single thing that causes sentient beings to be reborn, when their body breaks up, after death, in a good place, a heavenly realm like right view. It is because they have right view that sentient beings, when their body breaks up, after death, are reborn in a good place, a heavenly realm.”
305. Này các tỳ khưu, Ta không thấy một pháp nào khác mà do pháp ấy, các chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, cõi trời, như là chánh kiến này, này các tỳ khưu. Này các tỳ khưu, các chúng sanh có đầy đủ chánh kiến, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, cõi trời.
“Micchādiṭṭhikassa, bhikkhave, purisapuggalassa yañceva kāyakammaṁ yathādiṭṭhi samattaṁ samādinnaṁ yañca vacīkammaṁ …pe… yañca manokammaṁ yathādiṭṭhi samattaṁ samādinnaṁ yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā sabbe te dhammā aniṭṭhāya akantāya amanāpāya ahitāya dukkhāya saṁvattanti. Taṁ kissa hetu? Diṭṭhi hissa, bhikkhave, pāpikā. Seyyathāpi, bhikkhave, nimbabījaṁ vā kosātakibījaṁ vā tittakālābubījaṁ vā allāya pathaviyā nikkhittaṁ yañceva pathavirasaṁ upādiyati yañca āporasaṁ upādiyati sabbaṁ taṁ tittakattāya kaṭukattāya asātattāya saṁvattati. Taṁ kissa hetu? Bījañhissa, bhikkhave, pāpakaṁ. Evamevaṁ kho, bhikkhave, micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa yañceva kāyakammaṁ yathādiṭṭhi samattaṁ samādinnaṁ yañca vacīkammaṁ …pe… yañca manokammaṁ yathādiṭṭhi samattaṁ samādinnaṁ yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā sabbe te dhammā aniṭṭhāya akantāya amanāpāya ahitāya dukkhāya saṁvattanti. Taṁ kissa hetu? Diṭṭhi hissa, bhikkhave, pāpikā”ti.
“Mendicants, when an individual has wrong view, whatever bodily, verbal, or mental deeds they undertake in line with that view, their intentions, aims, wishes, and choices all lead to what is unlikable, undesirable, disagreeable, harmful, and suffering. Why is that? Because their view is bad. Suppose a seed of neem, angled gourd, or bitter gourd was planted in moist earth. Whatever nutrients it takes up from the earth and water would lead to its bitter, acerbic, and unpleasant taste. Why is that? Because the seed is bad. In the same way, when an individual has wrong view, whatever bodily, verbal, or mental deeds they undertake in line with that view, their intentions, aims, wishes, and choices all lead to what is unlikable, undesirable, disagreeable, harmful, and suffering. Why is that? Because their view is bad.”
306. Này các tỳ khưu, đối với người có tà kiến, bất cứ thân nghiệp nào được thực hiện và hoàn tất theo tà kiến ấy, bất cứ khẩu nghiệp nào... bất cứ ý nghiệp nào được thực hiện và hoàn tất theo tà kiến ấy, bất cứ tư tâm sở nào, bất cứ sự mong cầu nào, bất cứ sự quyết tâm nào, bất cứ các hành nào, tất cả các pháp ấy đều dẫn đến điều không mong muốn, không đáng ưa, không vừa ý, không lợi ích, và đau khổ. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, vì tà kiến của người ấy là xấu ác. Ví như, này các tỳ khưu, hạt giống của cây sầu đâu, hoặc hạt giống của cây mướp đắng, hoặc hạt giống của cây bầu đắng, được gieo vào đất ẩm, bất cứ chất dinh dưỡng nào nó hấp thụ từ đất và bất cứ chất dinh dưỡng nào nó hấp thụ từ nước, tất cả đều dẫn đến vị đắng, vị cay, vị không ngon. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, vì hạt giống là xấu. Cũng vậy, này các tỳ khưu, đối với người có tà kiến, bất cứ thân nghiệp nào được thực hiện và hoàn tất theo tà kiến ấy, bất cứ khẩu nghiệp nào... bất cứ ý nghiệp nào được thực hiện và hoàn tất theo tà kiến ấy, bất cứ tư tâm sở nào, bất cứ sự mong cầu nào, bất cứ sự quyết tâm nào, bất cứ các hành nào, tất cả các pháp ấy đều dẫn đến điều không mong muốn, không đáng ưa, không vừa ý, không lợi ích, và đau khổ. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, vì tà kiến của người ấy là xấu ác.
“Sammādiṭṭhikassa, bhikkhave, purisapuggalassa yañceva kāyakammaṁ yathādiṭṭhi samattaṁ samādinnaṁ yañca vacīkammaṁ …pe… yañca manokammaṁ yathādiṭṭhi samattaṁ samādinnaṁ yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā sabbe te dhammā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattanti. Taṁ kissa hetu? Diṭṭhi hissa, bhikkhave, bhaddikā. Seyyathāpi, bhikkhave, ucchubījaṁ vā sālibījaṁ vā muddikābījaṁ vā allāya pathaviyā nikkhittaṁ yañceva pathavirasaṁ upādiyati yañca āporasaṁ upādiyati sabbaṁ taṁ madhurattāya sātattāya asecanakattāya saṁvattati. Taṁ kissa hetu? Bījaṁ hissa, bhikkhave, bhaddakaṁ. Evamevaṁ kho, bhikkhave, sammādiṭṭhikassa purisapuggalassa yañceva kāyakammaṁ yathādiṭṭhi samattaṁ samādinnaṁ yañca vacīkammaṁ …pe… yañca manokammaṁ yathādiṭṭhi samattaṁ samādinnaṁ yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā sabbe te dhammā iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṁvattanti. Taṁ kissa hetu? Diṭṭhi hissa, bhikkhave, bhaddikā”ti.
Vaggo dutiyo.
“Mendicants, when an individual has right view, whatever bodily, verbal, or mental deeds they undertake in line with that view, their intentions, aims, wishes, and choices all lead to what is likable, desirable, agreeable, beneficial, and pleasant. Why is that? Because their view is good. Suppose a seed of sugarcane, fine rice, or grape was planted in moist earth. Whatever nutrients it takes up from the earth and water would lead to its sweet, pleasant, delectable flavor. Why is that? Because the seed is good. In the same way, when an individual has right view, whatever bodily, verbal, or mental deeds they undertake in line with that view, their intentions, aims, wishes, and choices all lead to what is likable, desirable, agreeable, beneficial, and pleasant. Why is that? Because their view is good.”
307. Này các tỳ khưu, đối với người có chánh kiến, bất cứ thân nghiệp nào được thực hiện và hoàn tất theo chánh kiến ấy, bất cứ khẩu nghiệp nào... bất cứ ý nghiệp nào được thực hiện và hoàn tất theo chánh kiến ấy, bất cứ tư tâm sở nào, bất cứ sự mong cầu nào, bất cứ sự quyết tâm nào, bất cứ các hành nào, tất cả các pháp ấy đều dẫn đến điều mong muốn, đáng ưa, vừa ý, lợi ích, và an lạc. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, vì chánh kiến của người ấy là tốt lành. Ví như, này các tỳ khưu, hạt giống của cây mía, hoặc hạt giống của lúa, hoặc hạt giống của nho, được gieo vào đất ẩm, bất cứ chất dinh dưỡng nào nó hấp thụ từ đất và bất cứ chất dinh dưỡng nào nó hấp thụ từ nước, tất cả đều dẫn đến vị ngọt, vị ngon, vị thơm ngon. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, vì hạt giống là tốt. Cũng vậy, này các tỳ khưu, đối với người có chánh kiến, bất cứ thân nghiệp nào được thực hiện và hoàn tất theo chánh kiến ấy, bất cứ khẩu nghiệp nào... bất cứ ý nghiệp nào được thực hiện và hoàn tất theo chánh kiến ấy, bất cứ tư tâm sở nào, bất cứ sự mong cầu nào, bất cứ sự quyết tâm nào, bất cứ các hành nào, tất cả các pháp ấy đều dẫn đến điều mong muốn, đáng ưa, vừa ý, lợi ích, và an lạc. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, vì chánh kiến của người ấy là tốt lành.
